Poradnik Adwokata
Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów

Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów

Zakaz prowadzenia pojazdów jest formą ukarania sprawcy wykroczenia lub przestępstwa drogowego. Najczęściej pojawia się, gdy kierowca zostanie złapany podczas jazdy pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego, ewentualnie gdy dojdzie do wypadku drogowego. Zakaz ten może być orzeczony na określony czas lub dożywotnio. 

Zakaz prowadzenia pojazdów

Zgodnie z treścią art. 42 §1-1a Kodeksu karnego, sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.

Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie skazania za przestępstwo określone w:

  • art. 178b lub art. 180a KK – niedostosowanie się do polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego lub prowadzenie pojazdu po cofnięciu uprawnień,
  • art. 244 KK – niestosowanie się do środka karnego pod postacią zakazu prowadzenia pojazdów, jeżeli czyn sprawcy polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Zakaz prowadzenia pojazdów nierozerwalnie wiąże się z wykroczeniem lub przestępstwem drogowym. W zależności od rodzaju danego czynu, okoliczności sprawy, stopnia przyczynienia się kierowcy do wypadku, sąd może orzec utratę prawa jazdy na określony czas lub dożywotnio. Przesłanką orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów wobec sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie jest samo naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu, gdyż zaistnienie okoliczności należących do znamion przestępstwa nie może być wystarczającą podstawą orzeczenia środka karnego. To z zachowania sprawcy powinien wynikać wniosek, że lekceważy on zasady ostrożności i bezpieczeństwo innych uczestników ruchu, przez co stwarza zagrożenie w komunikacji.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w świetle wspomnianego już art. 42 KK orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. To sąd zatem, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów.

Zakaz prowadzenia pojazdów do końca życia

Pewna część zdarzeń drogowych uzasadnia wprowadzenie dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Będzie tak szczególnie wtedy, gdy pijany kierowca spowoduje śmiertelny wypadek na drodze i nie okaże przy tym żadnej skruchy, ani woli poprawy. Podobna sytuacja będzie miała miejsce również w odniesieniu do tzw. recydywistów – osób, które popełniają ten sam czyn zabroniony kolejny raz z rzędu. 

Przyjmuje się, że dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów jest formą jednej z surowszych sankcji, które są stosowane w przypadku przestępstw lub wykroczeń drogowych. Jak zauważył WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 9 maja 2017 r. (sygn. akt II SA/Ol 1321/16), w przypadku orzeczenia przez sąd powszechny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio organ administracji ma obowiązek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym przez sąd karny zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.

Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a §4 KK (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego w sytuacji, gdy wobec sprawcy orzeczono już zakaz prowadzenia pojazdów)lub jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 173 KK (katastrfoa w komunikacji), którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 §2 KK lub w art. 355 §2 KK (spowodowanie śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku komunikacyjnego) był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie ponownego skazania osoby prowadzącej pojazd mechaniczny w warunkach określonych powyżej. 

Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów jest formą zaostrzonej odpowiedzialności sprawcy wypadku drogowego, praktycznie zawsze pojawia się, gdy kierowca znajdujący się pod wpływem alkoholu spowodował poważny wypadek komunikacyjny.