Poradnik Adwokata
Co grozi za jazdę samochodem pomimo cofniętych uprawnień?

Co grozi za jazdę samochodem pomimo cofniętych uprawnień?

Czasami zdarza się, że dany kierowca zostaje pozbawiony prawa jazdy – taka sytuacja ma miejsce najczęściej wtedy, gdy zostanie złapany podczas jazdy pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego. Niestety część ukaranych korzysta z pojazdów pomimo, iż nie posiadają ważnego dokumentu uprawniającego ich do prowadzenia. Co grozi za takie zachowanie?

Jazda bez prawa jazdy

Przepisy jednoznacznie określają, że jazda bez uprawnień do kierowania pojazdami stanowi karalne wykroczenie. Zgodnie bowiem z treścią art. 94 Kodeksu wykroczeń, kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu prowadzi pojazd, nie mając do tego uprawnienia, podlega karze grzywny. Tej samej karze podlega, kto prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu pojazd pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu. Warto w tym miejscu zaznaczyć, żew razie popełnienia powyższego wykroczenia można orzec zakaz prowadzenia pojazdów.

Przez brak wymaganych uprawnień w rozumieniu art. 94 §1 KW należy rozumieć zarówno sytuację, gdy dana osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień do prowadzenia pojazdu określonej kategorii w sposób wskazany w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym, utraciła je w wyniku cofnięcia i musi ponownie ubiegać się o uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto takie uprawnienia nie może w danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi np. na ich czasowe „zawieszenie”, nie powodujące jednak ich definitywnej utraty.

Prowadzenie pojazdu po cofnięciu uprawnień

Prowadzenie samochodu bez prawa jazdy może wiązać się niekiedy z faktem cofnięcia uprawnień danemu kierowcy. Do takich sytuacji dochodzi najczęściej w wyniku wydania wyroku skazującego za konkretne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym. W tym przypadku konsekwencje za jazdę bez prawa jazdy, które zostało zatrzymane, są dużo surowsze.

Jak stanowi art. 180a Kodeksu karnego, kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, prowadzi pojazd mechaniczny, nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Jak wyraźnie zaznaczył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 listopada 2020 r. (sygn. akt V KK 429/20), przepis art. 180a KK przewiduje odpowiedzialność karną za zachowanie sprawcy, który prowadzi pojazd mechaniczny na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Warunkiem odpowiedzialności karnej jest zatem nie tyle samo zachowanie polegające na kierowaniu pojazdem bez posiadania uprawnień (taki czyn penalizowany jest przez art. 94 § 1 KW) ale zachowanie takie musi być powiązane z niezastosowaniem się do wydanej uprzednio decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Przestępstwo z art. 180a KK może popełnić tylko osoba, wobec której decyzja administracyjna zapadła i tylko w okresie, na jaki cofnięto tą decyzją uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zarazem, w okresie uwidocznionym w decyzji o cofnięciu uprawnień, osoba wobec której zapadło takie rozstrzygnięcie nie może ich odzyskać.

Przepis art. 180a KK kryminalizuje zatem fakt prowadzenia na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, pojazdu mechanicznego przy ignorowaniu przez sprawcę decyzji o odebraniu uprawnień do kierowania pojazdami. Wprawdzie z mocy art. 8 §1 Kodeksu postępowania karnego sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu, jednak jest związany prawomocnym rozstrzygnięciem kształtującym prawo lub stosunek prawny (art. 8 §2 KPK), które może stanowić także orzeczenie organu administracji. Nadanie wobec oskarżonego rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej o odebraniu uprawnień do kierowania pojazdami powodowało jej wykonalność, a zatem stanowiło rozstrzygnięcie kształtujące na nowo jego uprawnienia w tym zakresie. Istotne znaczenie dla wyczerpania znamion przestępstwa z art. 180a KK ma wykonalność decyzji właściwego organu o odebraniu uprawnień do kierowania pojazdami w momencie prowadzenia przez sprawcę pojazdu mechanicznego na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, która co do zasady rozpoczyna swoje funkcjonowanie w obrocie prawnym z chwilą jej uprawomocnienia lub wcześniej, gdy nieprawomocnej decyzji zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.